ABASO Alt ve aşağı [Abaso Gabya yelkeni]
ABLI Seren ve bumba cundalarindan asagi iki tarafa inen
halatlar
ABORDA Bir teknenin digerine veya bir iskeleye yanasmasi
ABOSA Bosayi tut veya geçici olarak durdur, bosaya vurmak
ABRAMAK Kontrol altina almak, komutasi altinda tutmak,
üstünden gelmek
AÇIKTA EYLENMEK Bir teknenin sahilden veya iskeleden yada
limandan açikta beklemesi
ADMIRALTI DEMIRI Çiposu kollarina dik ve hareketli eski
sistem bir demir cinsi
AGANTA Zincir veya halatin kisa bir zaman süresi için
elde tutulup birakilmamasi [Aganta iskota, aganta borina
borinata]
AGIZ KUSAGI Armuz kaplamanin en üst sirasi [bindirme kaplamanin
da]
ALABANDA Bordanin iç kismi veya dümenin 35° ye kadar basilmasi
ALABURA Altüst olma, teknenin ters çevrilmesi
ALAMA KÜREK Hep birlikte kürek çekerken çekmeyi durdurmak
için verilen komut
ALAMATRA Karadeniz'de imal edilen balikçi teknesi.
ALARGA Açikta demektir. [Alargada bekle, alarga dur][Italyanca
largo]
alargaya çikmak, [açiga çikmak]
ALAY SANCAGI Isaret sancaklari ile donatilmaya, alay sancaklarinin
çekilmesi denir.
ALBERABER Hep birlikte kürek çekmek için verilen komuta
ALESTA Hazir olmak, hazir olarak apikoda beklemek
Alesta tramola [Tramola etmeye hazir ol]
ALTABASO Bir yelkenin alt yakasi, alt ve asagi anlaminda
da kullanilir.
AMORA YAKASI Dört köse bir yelkenin alt ve ön tarafindaki
yaka
[Karula yakasi]
ANA GÜVERTE Geminin veya teknenin üzerinde yürünen en
üstteki güvertesi
ANA OMURGA Postalarin baglandigi, bastan kiça kadar uzanan
agaç / demir kisim
ANELE Hareketli demir halka
ANELE BAGI Aneleye yapilan bir çesit bag
APAZLAMA Kemere istikametinden gelen rüzgar [Yelken seyri]
APIKO Demirin vira edilisinde deniz dibinden kurtulup
dimdik durdugu vaziyet, veya dikkatli olarak beklemek.
ARIYA Yelkenin, sancagin veya çubuklarin asagiya indirilmesi
[Ariya sancak, ariya kürek]
ARMA Sabit donanim [Direkçarmihlari, istralyalar]
ARMUZ Güverte ve borda kaplama tahtalarinin arasindaki
çizgi
[Armuztutmak, armuz kaplama]
ASKI MAPASI Bir demir kaldirmak için bedenine konmus olan
mapa
ASIRTMA PRAÇERA YELKEN Kavançali seren yelkeni
ASOZ Kaplama tahtalari için omurga ve bodoslamalar açilan
oyuklar.
AVARA Gemi, bot veya tekninin yanasik oldugu yerden ayrilmasi
[Avara etmek]
AYBOCU Zincirin irgat çalistirilarak asagi alinmasi, indirilmesi
AYI BACAGI Yelkenlerin farkli kontralarda açilmasi [Pupa
seyir]
AYNALIK Kiç bodoslama üzerine konan ve dümen igneciginin
üzerine kondugu tahta levha [Ayna kiçli tekneler]
AYNALIK TAHTASI Bir teknede kiç taraftaki havuzda otururken
arkaya dayanmak için konulmus olan tathta levha
BABA Halat volta etmek için agaç veya metalden yapilmis
silindirik biçimde güverte veya rihtima baglanmis bir
eleman
BABAFINGO Yelkenli bir teknede eger direk üç kisimdan
ibaret ise; en üstteki parça.
[Italyanca: pappafico][Örnek: okul gemileri]
BADARNA ETMEK Bir halatin asinmamasi için üstünün halat
veya koruyucu bir malzeme ile sarilmasi
BAKLA Zincirin bir halkasi
BALON-USTURMAÇA Halattan, hasirdan veya sentetik malzemeden
yapilmis, içi doldurulmus veya sisirilmis bir usturmaça
çesidi
BANDOLET
BANDRA Milliyeti gösteren sancak
BARBARISKA Tututlmakta olan bir halatin kaymamasi için
yapilan bir bag çesidi
BASTINA Palangalarda kullanilan bir nevi dilli makara
[Karniyarik bastika]
BASTON Ana civadranin üzerinde ileriye dogru uzatilmis
çubuk
BAS Bir teknenin ön ve ileri kismi
BAS BODOSLAMA Omurganin bas tarafindan teknenin basini
meydana getirmek için yukari istikamete dogru konulan
agaç parçasi
BAS KASARA Genellikle gemilerdeki bas tarftaki yüksek
kisim
BAS OMUZLUK Kemere ile bas bodoslama arasindaki yuvarlak
kisim
BAS PARIMA Bir botun bas üzerindeki analeye baglanmis
kisa halati
BASLI Bastarafin kiça nazaran daha batik olmasi
BASTANKARA ETMEK Tekneyi bir sahile beya kumsala bas taraftan
oturtmak veya yanastirmak
BASÜSTÜ Bir botun bastarafinda oturabilecek ve ayakta
durulabilecek platform
BERMUDA ARMA Uzun bir direk üzerine yelken açmak için
düsünülmüs arma tipi
[Marconi arma] Bu tip armada yelken sereni yok ancak bumbasi
vardir.
BINDIRME KAPLAMA Armuz kaplamanin biribir üzerine konularak
yapilma sekli
[Bama tiriz]
BITA Madeni babalarin bir tanesine, halat ve zincirlerin
volta edilmesi için kullanilan silindirik madeni eleman
BOCURUM Yelkenli teknelerde kiç bodoslama / kiç aynalik
üzerinde bulunan direge çekilen yelken
BORDA Su kesiminden yukarida kalan kisim
BORDA FENERI Sancakta yesil, iskelede kirmizi olarak yakilan
112,5 açili fener
BORDA ISKELESI Bir tekneye girip çikmak için inip kalkabilen
ve içeriye alabura olabilen bir merdiven tipi [Pasarella]
BOSA/BOSA TUTMAK Bir halat veya zincirin bedeni üzerine
bosa tutarak abramak
BOS ALAMAK Gevsek bir halati germek için fazlasini çekmek
BOS VERMEK Halati kaçirmak
BRANDA Eskiden yelken yapilan bir cins kumas yada kumastan
yapilan ve gemicilerin hamak olarak kullandiklari yatak.
BUMBA Yan yelkenlerin alt yakalarini germek için kullanilan
bir cins seren.Yük gemilerinde yük aktarmak için ucuna
palanga takilan seren
BURGATA Halat ve zincir ebadini ölçmek için kullanilan
bir ölçü
BÜKÜN Halatin veya bir yomanin saga veya sola dogru kollarinin
bükülmesi
CAMADAN Camadan vurmak. Yelken alaninin küçültülmesi
CAMADAN BAGI Bu küçültmeyi yapmada kullanilan bir bag
çesidi
CAMADAN KALÇEALARI Bu bagi yapmak için yelken üzerinde
siralanmi ve yelkenin her iki yüzünde bulunan bagciklar.
CANKURTARAN SIMIDI Denize düsenleri kurtarmak için çok
hafif ve yüzer maddeden yapilmis, yuvarlak simit biçiminde
ve bir salvoya bagli aygit.
CEVIZ Halatlarin ucuna tutabilmek için veya süs olarak
yapilan bir cins dügüm seklindeki isleme
CIVADRA Teknenin bas tarafinda disariya dogru egik olarak
uzanan sabit seren, genellikle yelkenli teknelerde floklari
açmak için kullanilir.
CUNDA Uç demektir. Direk cundasi, seren cundasi, bumba
cundasi. Cunda yakasi: yelkenin seren yakalarina gelen
uçlarina denir.
ÇALIM Geminin bas ile kiçi arasinda inik meyil veya kiç
tarafta su kesiminin altindaki dar kesim.
ÇAMÇAK Teknede biriken suyu toplamak için tahtadan yapilmis
bir cins kepçe
ÇARMIK Direklerin her iki bordasina baglanabilmesi için
gerilmis tel halatlar.
ÇENE Omurga ile bodoslamamin birlestigi köse
ÇIMA Halat, elincesi veya yomalarin uç kismi
ÇIMARIVA Personelin tekne boyunca yanyana selamlama için
dizilmesi
ÇIPO Özellikle admiralti demirinde bedenin üst kismindan
anelesinin altinda geçen kollara dik olarak baglanmis
hareketli veya sabit agaç veya metal kollar.
ÇÖRDEK YAKASI Seren yakalarinin geriye bakan kisimlari,
üç köse yelkenlerdeki en üstteki pik yakasi
ÇUBUK Ana direklerin üzerine konulan ekleme direkl
DABILBATIM Gemilerin karinasi yirtildiginda teknenin su
almamasi için postalarin iç tarafina ikinci bir kaplama
konur ki, bu iki kaplama arasindaki double-bottom denir.
Bu bölüm safra ve yakit deposu olarak da kullanilir.
DENIZ DEMIRI Denizde ve rüzgarda hareketsiz kalan teknenin
dalgalar borda vermemesi için bastan veya kiçtan denize
attiklari koni seklindeki branda torba.
DESE ETMEK Halatin veya zincirin iyice gerilmesi
DINGI Bir çifte kürekle kullanilan patalya
DIREK FISTANI Diregin güverteye girdigi veya etrafina
çevrilen kusak
DOBLIN Bir halatin iki çimasi arasindaki sarkik kisim
DOBLIN ALMAK [Vermek, Tutmak] Bir halatin iki çimasinin
gemide kalmak üzere bordadaki veya sahildeki bir babaya
iki, üç kez sarilmasi
DÖKÜNTÜ Deniz yüzeyine yakin kayalik kümeler
DÖSEKLI Alti düz olan tekne
DIRISA ETMEK Yön degistirmek, rüzgarin dirisa etmesi,
bumbayi dirisa etmek
DÜMEN Gemiyi istenilen yöne çevirmek için saç veya tahtadan
yapilmis olup kiç tarafa monte edilen yelpaze seklindeki
bir parça
DÜMEN BASLIGI Yeke evini kusatmak - kuvvetlendirmek için
dümen saftinin etrafina geçirilen maden baslik [=dümen
tasi]
DÜMEN BODOSLAMASI Kiç bodoslama
DÜMEN BOGAZI Dümen yelpazesinden yukarida kalan kisim
DÜMEN DOLABI Dümen yekesine bagli mekanizmasini çevirebilmek
için yapilmis olan aygit.
DÜMEN DONANIMI Dümen yekesi ile dümen dolabi arasinda
kalan tel halat mekanizma, uskurlu saft ve kolar ile bunlarin
geçtikleri makarali sistemin tümüne verilen isim
DÜMEN YELPAZESI Dümenin esas ana parçasi
DÜMEN ZAVIYESI Dümen yelpaze sathinin omurga ile yapmis
oldugu açi
DÜMENCI PUSULASI Dümen dolabinin hemen önüne konulmus
olan miknatisi pusula
DÜMENTASI Yekenin dümene baglandigi en üst kisim
EGLENMEK Bir teknenin stop ederek veya çok agir yol ile
gidecegi yere varmasi
EL DONANIMI Mekanik olan irgat gibi aygitlarin el ile
çalisabilmesi için yapilmis olan donanim
EL DÜMENI Kol gücü ile bir taraftan diger tarafa basilan
dümen
EL INCESI Bir tekneden digerine veya sahile atilan ucunda
kursun bir agirligin ceviz ile kapli oldugu ve sonuçta
bir halatin baglanarak gönderildigi, parekete savlosu
gibi incecik bir halat
EL ISKANDILI Elektrikli iskandil olmayan teknelerde,derinlik
ölçmek için çimasina 5 kg lik bir kursun asilmis ve üzerine
kulaç taksimati yapilmis olan savlo
FAÇA ETMEK Seren yelkenlerin bir taraftan prasya oldugu
halde kapatilmasi
FAÇUNA ETMEK Badarnanin tel veya mürnel ile siki sikiya
baglanmasidir.
FALAKA Iki matafora cundalari arasinda bulunup can halatlarinin
baglandigi tel halat.
FARS TAHTALARI Agaç bir teknenin sintine üzerindeki aralikli
tahtalari
FILIKA Savas gemilerindeki kürekli veya yelkinli tekneler
FIRDÖNDÜ Zincirin gamba almamasi için aralara konan bir
eksene bagli olarak dönen iki yarim bakladan olusan kilit
FIRENGI Güvertedeki suyun denize akitilabilmesi için yali
kütükleri üzerinden bordaya açilan oluklu delikler
FLADOR Çarmihlarin gerilmesi için kullanilan sistem
FLAMA Üç köseli sancak
FLASA Halati meydana getiren incecik ipler
FLOK Bas taraf çekilen üç köse yelken
FORA ETMEK Bir yere baglanmis olan halatin oradan çikartilmasi
[Sivil denizcilikte: MOLA]
FRISKA Bütün yelkenleri camadan vurmaksizin kullanilabilcek
dercedeki sert rüzgar
FUNDO (FUNDA) Demirlemek için verilen komut
GABYA Ana direk ile babafingo çubugu arasindaki çubuk
veya yelken
GAGA Demirin iki ucundaki tirnaklarin en uç kismi
GAMBA ALAMAK Halatin veya zincirin kendi etrafinda dönmesi
veya burulmasi
GENOVA Flok yerine çekilen çok daha büyük flok
GERDEL Gemi ve teknelerde kullanilan tahta kova
GIZ Kiç direkteki kisa seren
GOMINA Mil uzunlugun 1/10 = 185 meter
GÖNDER Ince düz ve uzunca olarak çekilmis çubuklar. [Sancak
gönderi, filika kanca gönderi, civadra gönderi]
GÖZ DEMIRI Bir gemide kullanilan ana demirler
GRADIN YAKASI Bir yelkenin yan kenarlari
GRANDI DIREGI Birden fazla direkli gemilerdeki en yüksek
direk
GULET Brig'ten küçük iki direkli hafif armali pruvasi
kabasorta armali, praçilaya benzer uskuna
GURCATA Bir direk üzerinde çanaklik kurmak için mauna
kollari üzerine omurgaya aykiri olarak yerletirilen kollar.
Yelken teknelerinde direkten inen istrelyalari açmak için
kullanilan kollar.
GÜVERTE Gemilerde ve teknelerde bastan kiça kadar dösenmis
tahta veya madeni platform döseme
GÜVERTE KAPLAMASI Güvertenin kaplanmasi için kullanilan
malzeme
GÜVERTE HATTI Güvertenin bordadaki izdüsümü
HALAT Bitkisel sentetik veya çelikten yapilmis ve bükümlenerek
çesitli kollarda biribirlerine sarilmis, bükülmeye ve
çekmeye uygun urgan
HALAT BOSA Demir atildiktan sonra demirin agirligini irgat
üzerinden almak için çimalari güvertedeki mapalar bagli
diger uçlarinda ceviz bulunan kisa halatlar.
HAMLA Kürek çekilirken küregin bir periyot içindeki mesafesi
[Hamle]
HAMLACI Kürekli teknelerde serdümene en yakin kürekçi
HAVUZLUK Yelkenli veya kürekli bir teknede kiç tarafta
topluca oturulacak yer.
HIRÇA MAPASI Zincirin zincirlikteki çimasinin omurgaya
baglandigi kilit
HISA ETMEK Bir seyi yukari kaldirmak. [Hisa sancak, hisa
kürek]
IRGAT Demir almada, halatlari dolayip gemiyi yanastirmada
veya karaya çekmede kullanilan, hidrolik, elektirikli,
istimli veya insan kuvvetiyle çalistirilan yatay veya
dikey mekanizma [Yatay ve manivela kuvvetiyle çalistirilanlar
= bocurgat]
ISKAÇA Direk ve civadralarin alt baslarin alt baslarindaki
topuklarin yerine oturmasi için açilmis olan yuva
ISKANCA Degistirmek [nöbet, vardiya, kürek]
ISKARMOZ Kürekli teknelerde küregin baglanmasi veya oturmasi
için ay veya çelik seklindeki lumbar iskarmoz denilen
aygitlar
ISKOTA Yelkenlerin iskota yakalarini kullanmak, yelkeni
rüzgar ile doldurmak için halat - palanga donanimi
ISKOTA YAKASI Kabasorta yelkenlerde altyakalar; randa,
pik veya floklarda alt geri köse
IÇ OMURGA Postalari [bir ahsap teknede] omurgaya daha
siki baglamak için bastan kiça kadar uzanan ikinci bir
omurga
IGNECIK Dümenin kiç bodoslamaya baglanabilmesi için, erkek
ve disi olarak konmus olan mentese
ISKANDIL Denizin derinligini ölçmek
ISKANDIL KURSUNU Iskandil salvolarinin baglandigi agir
kursun - agirlik
ISKANDIL SALVOSU Iskandil kursunlarinin baglandigi isaretli
salvo
ISKARÇA Bir liman veya koy içindeki kalabalik tekne gurubu,
karisik olarak demirlemis olan tekneler toplulugu
ISKELE Teknenin sol yarisi veya gemiye girip çikmak için
kullanilan sürme veya inip kalkan merdiven
ISKELE TAVASI Iskelelerin alt ve üstünde girip çikmada
ilk basilan platform
ISPAVLO Katrasiz kendirden yapilmis iki kollu sicim [kirnap]
ISTINGA Yelkenleri toplamak için kullanilan selviçe [Hareketli
donanim]
ISTINGA ETMEK Yelkenleri toplamak
ISTRALYA Direk ve çubuklarin cundalarinda bas ve kiça
dogru inen sabit arma, veya teknelerin postalarini bastan
kiça kadar birbirlerine baglayan kusak
ISKAMPAVYA Harp gemilerinde personel tasimakta kullanilan
motorlu büyük filika
KABASORTA ARMA Serenleri direklere dik ve kemere istikametinde
olan dört köse yelkenli arma
KALASTRA Kuntra güvertelerin üzerine alinan filikalarin
oturtulduklari agaç veya metal kürsü
KALOMA Demir üzerinde bulunan teknelerin denizde bulunan
zincir mesafesi. Bosluk ve rahatlik, tolerans, ölçülü
KALOMA ETMEK Zincir gerektiginde daha fazla salmak, [Kaloma
vermek]
KANA RAKAMLARI Gemilerin çektikleri su derinligini göstermek
için bas ve kiç dikmeler hizasina sancak ve iskele taraflara
desimetre veya feet cinsinden çizilmis rakamlar. [Romen
ve italik]
KANDILISA Yelkenleri yukari kaldirmak için kullanilan
halat.
Trinket ve maestra serenlerinin kandilisasi : Istrise
Gabya serenlerin kandilisasina : Manti
Flok ve randa yan yelkenlerin kandilisasina: Çördek /Mandar
denir.
KAPELE MUSAMBA Pusla, dümen dolabi, kaporta, vinç gibi
kisimlarin yagmur ve günesten korunmasi için yelken brandasindan
yapilmis kiliflarin geçirilmesi için verilen emir.
KAPLAMA Postalarin üzerine boyuna kaplanan saç veya tahtalar.
KAPORTA Gemi veya tekne içindeki kapilara ve güverteden
asagi inis ve çikis merdivenlerinin üzerindeki kapali
yerlere denir.
KARANFIL Pruva ve grandi diregicundalari arasindaki tel
halat
KARAVELE KAPLAMA Içi kutrani disi armuz kaplama olan bir
kaplama sekli.
KARINA Bir teknenin su altinda kalan islak kismi (dis
kismi).
KARULA YAKASI Bir yan yelkenin direge yakin alt yakasi
(kösesi).
KASA Halatlarin çimalarina açilmayacak sekilde yuvarlak
sekilde yapilan ve dikisle emniyete alinan yuvarlak büyük
halkalar.
KASARA Teknelerin bas orta ve kiç kisimlarinda güverteden
daha yüksek olan güvertelere veya kisimlara denir.
KASTANYOLA Demir zinciri akarken durdurabilmek için irgat
etrafina konan demir veya çelik serit çember (bir çesit
fren balatasi).
KAVANCA Herhangi bir seyi bir taraftan diger tarafa geçirmek
veya asirmak ya da bir yerden diger bir yere aktarmak.
KEMERE Güveretenin dösenebilmesi için posta uçlarini birlestiren
enine (omurgaya dik) konan kisimlardir. (yarim oalnina
ÖKSÜZ KEMERE denir).
KERTE Bir dairenin 32'de biridir. (11 derece 15 dakika).
KERTERIZ Herhangi bir maddenin bir tekneden olan yönünü
miknatisi veya cayro pusla ile tayin etmek veya ölçmek.
KERYE Iki halti birlestirmek için veya halatin çimasina
geçici kasa yapmak için [sadece madeni halatta] kullanilan
civatali mengene
KIBLE Güney
KIÇ Teknenin geri tarafi
KIÇ BODOSLAMA Omurgadan kiç taraf kaldirilan dik kisim
[Agaç veya maden]
KIÇ GÖNDERI Kiç tarafta sancak çekilmesi için dikilmis
olan gönder.
KILIT 12,5/15 kulaç zincir uzunlugu veya iki kilit zinciri
birbirine baglayan bir tarafi degirmi diger tarafi harbili
bir cins zincir baklasi.
KINISTIN VALFI Gerektiginde bir tekneye denizden su almak
için su kesiminden asagiya konmus ve gerektiginde uzaktan
açilip kapatilabilecek valf.
KOÇ BOYNUZU Bas ve kiç omuzluklar ile mataforalarin üzerinde
bulunan ve halat volta etmek için kullanilan boynuz seklinde
iki kulakli madenler.
KOL Flasalarin bir tarafa bükülmeisi sonucu halatta elde
edilen elemanlar. Flasa gibi bütün halat boyundadirlar.
KOLTUK Bir teknenin aborda oldugu yere sikilmasi için
bas ve kiç omuzluklardan verdigi halat.
KONTRA MIZANA DIREGI Mizana direginin gerisindeki direk
KONTRA OMURGA Ana omurganin asinmamasi için altina konan
serit halindeki parça.
KONTRA TAVLON GÜVERTE Eski harp gemilerine ait bir güverte
kati
KONTRATA MIZANA DIREGI Kontra mizanadan sonraki kiç direk
KÖRKAPAK Lumbuzlari içerden kapayan demir kapak
KUNTRA Iskota yakasina baglanan iki inceden birisi iskota
olarak kullanildiginda digeri kuntra olur. Kontra kontr
kelimesinden gelme olup, karsi-zit-yedek anlaminda kullanilir.Kuntra
omurga, bodoslama-grandi-güverte gibi Kuntra flok-kuntra
mizana ve benzeri.
KURT AGAZI Içinde halat geçmesi için güverte üzerinde
bas ve kiç omuzluklarina monte edilen demir yastiklar.
KUTRANI KAPLAMA Ahsap diagonal (çapraz) kaplama
KÜPESTE Güverte üstündeki borda kaplamasi.
KÜREK LUMBARI Askeri filikalarda iskarmoz yerine küreklerin
oturtulduklari oyuk yerler (küpestede takazlik tahtasinda).
LAÇKA Bosver, bosalt, bosalmis gevsemis anlaminda.
LALE HALATI Dümenlerin denizli havalarda düsüp kaybolmamasi
için dümen yelpazesinden geçip teknenin kiçina baglanan
bir ince savlo.
LARMO Floklarin açildigi istralya. ( Bazen flok larmosu
da denilir).
LAVA ETMEK Bos al ve ger anlaminda bir emir. (Bosunu al)
LAVRA DELIGI Bir teknenin içindeki suyu askiya alip bosaltmak
için açilmis delik. (Genellikle kiç tarafta havuzlugun
altindaki kruzlu yerde).
LIF Nebati halatin yapildigi malzemenin en ince parçasi
LIGA CAMADAN Yelkeni küçült, camadana vur demektir.
LIMBO Bir seyin bir taraftan diger tarfa aktarilmasi.
(Marmara etmek sadece sivi içindir.)
LIVAR Balikçi teknesinde baliklarin taze kalmasi için
alt tarafi denizle ilgili tahta havuz.
LOÇA Demir zincirinin akmasi için açilmis deliklere geçirilmis
madeni oluk.
LOKMA Zincirin baklalarinin ortasina takviye için konmus
parça.
LUMBARA AGIZI Gemilere girip çikilan bordada açilan dört
köse kapak.
LUMBUZ Gemideki pencerelere verilen isim.
MANIKA Bir teknenin alt kisimlarina güverteden asagiya
dogru havalandirma için konulan genis boru.
MAPA Sabit halka.
MARTIN DEMIRI Çipo ve kollari ayni düzeyde ve kollari
da beden etrafinda dönebilen bir sistemdeki demirdir.
MASTALYA Tahta legen.
MASTORI POSTASI Bir teknedeki en genis posta.
MATAFORA Teknelerde veya sahilde filika veya botlarin
asilabilmesi için uçlarinda palanga bulunan aygit.
MATAFYON Yelken ve tentelerin delik açildiginda yirtilmamasi
için delik etrafinin takviye edildigi aleminyum veya halat
yassi halka.
MAYNA ETMEK Asagi indirmek (agir agir).
MEME Demir kollarinin demir bedenine birlestigi noktanin
alt kismi.
MEZESTRE Yariya kadar indirmek.
MIL [Deniz mili] Denizdeki uzunluk ölçüsü. (6080 feet
= 1852 mt)
MIZANA DIREGI 3 direkli bir yelkenli gemide en kiçtaki
direktir.
NETA Muntazam, düzgün, tertipli veya emniyetli anlamina
gelir.
NEVCET Hamak sarilan incelere denir.
OMURGA Bir teknenin postalarinin üzerine oturtulup baglandigi
ve bastan kiça kadar devam ettigi agaç/madeni parçalardir.
Genellikle küçük teknelerde yekpare olur.
OMUZLUK Teknenin bas ve kiç tarafindaki 45 derecelik açi
civarindaki istikamet.
ORSA Yelkenleri elden geldigi kadar rüzgarin estigi tarafa
yaklastirarak seyretmek. (Orsasina seyir)
ORSA YAKASI : Bir yelkenin direk tarafindaki veya rüzgar
üstü tarafindaki yakasidir.
ORSA ALABANDA EGLENMEK Rüzgari bordaya alarak, yelkenleri
birbirinin aksine alip tekneyi yolundan alakoyup vakit
geçirmektir.
ORSA ALABANDA TRAMOLA Teknenin basini rüzgara alip bir
kuntradan diger kuntraya geçmektir.
ORSA HALINDE Bir teknenin mümkün oldugu kadar rüzgarin
estigi cihete yakin seyredisi.
ORSA PUPA ÇEMBERI Bumbanin cundasina yakin ve iki tarafinda
da mapa bulunan madeni çember.
ORSADA KAZANMAK Bir teknenin orsa seyrinde az düsme yapip
istedigi tarafa gidiste kazanmasi.
ORSAYA KAÇMAK Bir yelkenli teknenin devamli olarak bas
tutamayip rüzgar üstüne kaçmasidir.
ÖKSÜZ KEMERE Kemerenin ortadan kesilmis olarka yanda kalan
kisimlari.
PALAMAR Gemilerin rihtima veya iskeleye baglanmasinda
halattan daha kalin yomalara verilen isim.
PALANGA Bir halat ve anaz iki makaradan olusan kaldirma
mekanizmasi
PALAVRA GÜVERTE Eskiden harp gemilerinde toplarin bulundugu
güverte
PATALYA 1-3 çifteye kadar kürekli ahsap teknelere harp
gemilerinde verilen isim.
PATRISA Çubuklarin baglanmasi için cundalarindan asagi
ve geriye dogru inen ve tekneye baglanan sabit arma
PIK Giz veya serenlerin üzerine açilmis üç köse yelken.
PIK YAKASI Bir yan yelkeninin üst ve kösedeki yakasidir.
PIYAN Bir halatin çimasinin açilip dagilmamasi için çomasina
ispavlo veya gircila ile yapilan bir çesit dügüm sekli.
PORTUÇ Alet edevat veya boya gibi sair seylerin saklanmasi
için kullanilan dolap veya kamara gibi yerler.
POSTA Üzerine kaplama tahtalarinin [veya saçlarin] tespit
edildigi agaç veya maden egriler [kaburga]
PRUVA Bir teknenin ön tarindan ileri istikameti.
PRUVA DIREGI Birden çok direkli teknede ba taraftaki ilk
direk.
PUNTEL Güvertenin kuvvetlendirilmesi için alttan dikine
konan destek veya güverte üzerindeki vardevelalarin tutmak
için güverteye dik olarak konulan demir çubuklar.
PUSLA Rota istikametlerini gösteren, kerteriz alip mevki
konmasina yardim eden miknatisi veya cayro devvaresi ile
çalisan seyir aletidir.
PUSLA KARTI Pusla ibrelerinin üzerine oturtulmus derece
veya kerte taksimati bulunan daire seklinde bir karttir.
PUSLA MIHVERI EKSENI Pusla kartinin merkezinin oturdugu
ucu sivri bir ignedir.
PUSLA TASI Miknatisi puslalarda pirinç veya bakirdan yapilmis
(manyetik etkisi olmamasi için) yarim küre biçiminde içi
bos bir tastir.
PUTA Koymak, donatmak (puta kürek).
RADANSA Halatlarin çimalarinda kasa yapmakta kullanilan
madeni halka biçimindeki malzeme
RANDA YELKENI Yelkenli bir teknede en geriye açilan yan
yelkeni.
RODA Kullanilmamis, açilmamis nebati halat sargisi.
ROTA Geminin üzerinde gittigi çizgi.
RUBA ETMEK Yelkenle rüzgari basa alarak tekneyi geriletmek
RÜSVET GÜVERTE Yolcu gemilerinde filikalarin üzerine oturtuldugu
kalastralarin bulundugu güverte.
RÜZGAR ALTI Rüzgarin estigi yönün aksi.
RÜZGAR YAKASI Bir yelkende rüzgarin estigi taraftaki yaka.
RÜZGARÜSTÜ Rüzgarin estigi yön.
SAFRA
Bir teknede denge saglanmasi için sintinesine konan agirlik.
SAGANAK Rüzgarin eserken birdenbire siddetli esmesi.
SALMA Bir teknenin rüzgara veya akintiya bagli olarak
dönmesi
SALMA OMURGA Yelkenli bir teknede içerden indirilip kaldirilan
madeni veya agaç levha.
SALPA Demirin deniz dibinden kurtulmasi, agirligini zincire
binmesi.
SANCAK Bayrak veya teknenin sag yarisi, sag tarafi
SANCAK ALABANDA Dümenin sancak tarafa dogru en çok basilabilmesi
için verilen emir.
SANCAK GÖNDERI Kiç tarafa güverteden sancak çekmek için
dikilmis gönder.
SARAVELE Yelkenin sarilmasi için verilen komuta denir.
SAVLO Sancak çekmek için kullanilan 1,5 burgatalik ince
halat
SELVIÇE Yelkenli bir gemi armasindaki hareketli halatlar.
SEREN Direkler üzerinde yelken açmak için ve isaret çekmek
için yatay olarak baglanmis gönder.
SEREN YAKASI Yelkenlerin derene bagli üst kisimlari. (matafyon
yakasi).
SIG SU Denizin (genellikle sahil kismina yakin) herhangi
bir kisminda teknelerin seyretmelerine uygun olmayacak
sekilde az su bulunan pek derin olmayan yerlere denir.
SILYON FENERI Gece ve karanlikta gemilerin seyir halindeyken
pruva ve grandi direkleri cundalarinda yaktiklari ufkun
20 kertelik bir sahasindan berrak havada en az 5 milden
görülebilen ve pruvadaki grandiye nazaran daha asagida
olan fenerlerdir. (Beyaz renklidirler).
SINTINE Bir teknenin su altinda kalan islak kisminin iç
tarafidir.
SIS ISARETI Siste seyir halindeki gemilerin birbirlerine
durumlarini belirtmek üzere düdükle verdikleri isaret.
SIS KAMPANASI Demirde veya samandrada yatan gemilerin
siste mevkilerini belirtmek için çaldiklari kampana
SIYA Kürek çekerekn tekneyi geriye itmek için verilen
komut.
SOGRA [SOKRA] Armuz kaplamada, kisa gelen kaplama tahtalarinin
uçlarinin birlestigi yerdeki çizgi.
SUGA ETMEK Vira edip sikistirmak. (Suga kastanyola, suga
civata vb).
SU HATTI Teknenin gövdesinde islak yüzeyle kuru yüzeyi
arasinda meydana gelen çizgi.
SÜBYE ARMALI Direklerinde seren yelkenleri olmayip sadece
yan yelkenleri bulunan tekneler.
SÜLYEN Yeni konan yada raspa edildikten sonra temizlenmis
olan çelik veya demir saçlar üzerine koruyucu bir astar
olarak sürülen genellikle kirmizi renkteki boya
SÜRME OMURGA Salma omurga da denilebilir. [Ana omurga
bedenine açilan bir yariktan asagi yukari hareket ettirilebilen
tahta veya madeni levha seklindeki omurga olup yelkenliteknelerde
yelkenle seyir aninda devrilmemek veya rüzgar altina düsmemek
için kullanilir]
SAPKA Direklerin üst uçlarina geçirilmis yuvarlak tabla
SEYTAN ÇARMIHI Iki halat arasina agaç basamaklarla yapilan
bordadan sarkitilan merdiven
TALVEK HATTI Bogazlarda ortadan geçtigi varsayilan hat
TARAK GEMISI Limanlari ve geçitleri derinlestirmek için
kepçeli olarak yapilmis özel gemi
TAVA Borda iskelelerinin altinda ve üstünde durulacak
yer [Iskele tavasi]
TAVLON GÜVERTE Çok güverteli gemilerin üsten itibaren
asagiya dogru besinci güvertesi.
Eski harp gemilerine ait bir güverte kati
TAYFA Ticaret gemilerindeki gemiciler
TENTE Güverteyi yagmur ve günesten korumak için güverte
üzeriene açilan branda veya baska bir malzememden yapilmis
örtü
TENTE OMURGASI Tentenin orta kismina ve altina konulan
agaç
TERSANE Gemi yapilan fabrika, tezgah veya sanayi merkezi
TIRENTI Bir halatin çekilen çimasi
TIRNAK Demirin kollarinin ucundaki tirnak seklindeki kisim
TOKA ETMEK Bir seyi yerine kadar kaldirmak [Sancak toka
etmek, isaret toka]
TRAMOLA Yelkenle seyirde rüzgarin bir kontradan diger
kontraya önce pruvanin geçmesi ile yapilan dönüs
UÇKURLUK Bir sancagin direk veya rüzgar üstü tarafindaki
yakasindaki takviye edilmesi için geçirilen beyaz renkli
serit. Bu taraftaki yakaya uçkurluk yakasi ve içinden
geçirilen ve iki ucunda da kanca bulunan salvoya da uçkurluk
salvosu denir.
USKUNA Pruva diregi kabasorta armali, grandi diregi sübye
armali iki direkli yelkenli tekne
USTURMAÇA Bir birinin üzerine veya rihtima yanasan teknelerin
bordalarinin göçmemesi veya boyalarinin bozulmamasi için
araya koyduklari agaç,i lastik, plastik veya halatlardan
yapilmis olan, balon, silindir biçimindeki yastik.
VARAGELE Iki nokta arasinda gerilmis olan kuvvetlice bir
halat üzerinde hareket eden bir makaraya bagli sepet veya
iskemle donanimli insan ve esya tasimak için kullanilan
donanim.
VARDAVELA Teknelerin küpestelerinde ve borda iskelelerinde
personelin korunmasi için dikilmis bulunan sabit veya
yatar kalkar puntellerin üzerine yatay olarak geçirilmis
demir veya agaç tiriz.
VARDAVELA PUNTELI Küpestelere konmus olan agaç veya demir
sabit veya yatip kalkan punteller.
VARIL Mancana büyüklügündeki madeni fiçi
VELEDIBARKA Firtinali havalarda pruva ana istrelyasi üzerine
açilan flok.
VELEISTRALYE YELKENI Pruva direginden sonra gelen direk
üzerine açilan yan yelkenin sereni
VELENA Direkler arasindaki istrelyalar üzerine açilan
üçgen seklindeki yelkenler.
VENTO Bumbalari ve mataforalari bir taraftan diger tarafa
dirisa edebilmek ve sabit tutabilmek için cundalarindan
alinan halatlar. Bu halatlar gerekirse palangalara da
baglanir.
VINÇ Gemiye yük alip vermede kullanilan, ambar agizlarina
yakin olarak konmus hidrolik - elektirk veya istimle açilan
makineler.
VIRA Vidayi, civatayi, irgat veya vinci çevirmek sarma
yönünde verilen komut.
VIYA Gemiyi veya tekneyi istenilen rotaya döndükten sonra,
istenilen yöne seyredilmesi için verilen komut.
VOLTA Bir halatin babaya veya biteye bir kez dolastirmak
VOLTA ALMAK Halatin veya demir zincirinin biribirine dolasmasi
YAKA Yelkenlerin köselerine ve yakalarina denir.
YAKAMOZ Su içinde isik biriktirebilen tekhücrelilerin
total yansima halinde isildamasi
YALPA Teknenin sancaktan iskeleye, iskeleden sancaga dalgalarin
bordadan alinmasi ile sallanmasi
YALPA OMURGASI Teknelerin yalpalamasini azaltmak için
karina kismina bastan kiça dogru uzunan omurga biçimindeki
çikinti.
YAN YELKENLER Yarim serenler ve gizler üzerine açilan
yelkenler ile flok ve valenalar
YARIMOTURAK Kürek çekerken ayak dayanilan agaç puntal
[yatay]
YASLAMAK Bir teknenin harket kabiliyetini kaybederek,
akinti veya rüzgar etkisi ile bir rihtima veya baska bir
tekne üzerine düsmesi
YEKE Dümen basina takilip dümenin istenilen tarafa basilmasi
için kullanilan demir veya agaçtan yapilmis kol.
YELPAZE Dümenin su içindeki en genis kismi
YOMA Genellikle kalin halatlara denir.
YÜRYA Bir palanganin tirentisini veya bir halatin elle
çekerken üzerine yatarka mola vermeksizin çekmek
ZINCIR MAKINASI Zincirlik ile üst güverte arasinda zincirin
arasindan geçtigi madeni boru.
ZINCIRLIK Teknelerin bas tarafinda basaltinda demir zincirlerinin
muhafaza edildigi yer.
ZIRH GÜVERTE Eski zirhli harp gemilerinde mermilerin delip
geçmemeis için konann çelik güverte
ZOKA Uç tarafinda sarimsak dilimi biçiminde kursun bulunanan
bir çesit balik iginesi [olta]