Büyük önder Mustafa Kemal Atatürk’ü 9.Ordu Müfettişi (Mirliva)
olarak kurmayları ile birlikte İstanbul’dan Samsun’a getiren
Bandırma Vapuru Bağımsız Türkiye Cumhuriyetine giden Yolda
çok önemli bir görev yaparak Tarihteki yerini almıştır.
Gemi 1878 yılında İngiltere' nin Glasgow kentinde (İskoçya
bağımsızlığını ilan ettikten sonra bu bölge İskoçya sınırları
içersine girmiştir) Mac. Intyre Paisley - Huston and Cardett
tezgahlarında gemi tezgahlarında 21 sıra numarası ile 279
grostonluk yolcu ve yük vapuru olarak inşa edilmiştir. Geminin
ilk sahibi Dussey and Robinson şirketi gemiyi "Torocaderto" adı
altında 5 yıl çalıştırdı.
1883 yılında Yunanistan' da H. Psicha Preus Firmasına satıldı. "Kymi" adını
alarak , geminin Londra'da olan kaydı Pire Limanına alınmıştır.
1890 yılında H. Psicha Preus firması gemiyi başka bir Yunanlı
firma olan Cap. Andereadis firmasına satmış , 12 Aralık 1891
tarihinde kaza sonucu batmış, aynı yıl içersinde yüzdürülmüştür.
Kıymı adı ile "İstanbul Rama Derasimo " firmasına
satılarak İstanbul limanına kayıt edilmiştir.
1894 yılında Pire Limanındaki kayıt o zamanki Deniz Yolları
İşletmesi anlamına gelen "İdare-i Mahsusa"ya nakledilmiş
ve Türk bayrağı çkilerek, adı "Kymi" den "Panderma" olarak
değiştirilmiştir. Marmara Denizi kıyılarında, Tekirdağ ,
Mürefte, Sarköy , Karabigah, Erdek arasında yük ve yolcu
seferleri yapmıştır.
İdare-i Mahsusa'nın statü değiştirerek 28 Ekim 1910 yılında "Osmanlı
Seyrüsefain İdaresi"(Osmanlı Denizcilik İşletmesi) olunca
geminin adı "Panderma" "Bandırma" olarak
değiştirilerek posta vapuru haline getirilmiştir.
19 Mayıs 1919 tarihinde Atatürk ve Silah Arkadaşlarını Samsun'a
getirdikten sonra yine posta hizmetlerine devam etmiştir.
1924 yılında "Türkiye Seyrüsefain İdaresi" tarafından
hizmet dışı bırakılmıştır.
Bandırma adını aldıktan sonra birkaç kez kaza geçirmiş,
yük taşımacılığı yaptığı tarihlerde İngiliz yapımı E11 model
denizaltına çarptığı, attığı torpido sonucu batmak üzere
olduğu, daha sonra motorunun büyük bir arıza yaptığı elde
edilen bilgilerde yer almaktadır.
1925 yılında gemi Bozmacı İlhami' ye (SÖKER) isimli Türk
armatöre satılmış, ve aynı armatör tarafından 4 ay içinde
Haliç Fenerin' de Hurda olarak parçalanmıştır.
BANNDIRMA VAPURU İLE SAMSUN'A GİDEN KARARGAH LİSTESİ
Mustafa Kemal Paşa'nın Samsun belgelerine göre, Bandırma
Vapuru'nda bulunan karargah heyetinin tam listesi aşağıda
yer alıyor. Ancak, bu 23 kişinin altısı (Yüzbaşı Behçet,
Asteğmen Abdullah, Yedek Subay Tahir, hesap memurları Rahmi
ve Ahmed Nuri Efendiler ve Adli Müşavir Ali Rıza Bey hakkında
bugün hiçbir bilgi bulunmamaktadır.
01. Dokuzuncu Ordu Müfettişi Mustafa Kemal Paşa Hazretleri
02. Kurmay Başkanı Albay Kazım Beyefendi (General Kazım Dirik)
(1880-1941)
03. Sağlık Müfettişi Albay İbrahim Tali Beyefendi (Milletvekili
ve Elçi Dr. İbrahim Tali Öngören) (1875-1952)
04. Kurmay Binbaşı Hüsrev Bey (Asker ve Büyükelçi Hüsrev
Gerede) (1879-1951)
05. Kurmay Binbaşı Arif Bey (İzmir Suikastı olayında İstiklal
Mahkemesi kararıyla idam edilen Ayıcı Arif Bey) (1882-1926)
06. Topçu Müfettişi Binbaşı Kemal Bey (Korgeneral Kemal Doğan)
(1879-1951)
07. Sıhhiye Müfettişi Muavini Binbaşı Refik Bey (Başbakan
Dr. Refik Saydam) (1881-1942)
08. Yaver Piyade Yüzbaşı Cevad Efendi (Atatürk'ün yaveri
ve Milletvekili Cevad Abbas Gürer) ( 1887-1943)
09. Yaver Piyade Yüzbaşı Mustafa Efendi (Tokat Milletvekili
Mustafa Sabri Süsoy) (1876-1934)
10. Yaver Piyade Yüzbaşı Ali Şevket Efendi (Gümüşhane Milletvekili
Ali Şevket Öndersev) (1884-1940)
11. Piyade Yüzbaşı Mümtaz Efendi (Yüzbaşı Ali Mümtaz Tünay)
(1886-1946)
12. Piyade Yüzbaşı İsmail Hakkı Efendi (Başbakanlık Özel
Kalem Müdürü İsmail Hakkı Elde) (1886-1943)
13. Tabib Yüzbaşı Behçet Efendi
14. Piyade Asteğmen Hayati Efendi (Cumhurbaşkanlığı Özel
Kalem Müdürü Hayati Bey) (1892-1926)
15. Piyade Asteğmen Arif Hikmet Efendi (Tümgeneral Arif Hikmet
Gerçekçi) (1894-1970)
16. Yaver Topçu Üsteğmen Muzaffer Efendi (Atatürk'ün Emir
Subayı ve Güresun Milletvekili Muzaffer Kılıç) (1897-1970)
17. Asteğmen Abdullah Efendi
18. Adli Müşavir Ali Rıza Bey
19. Tabur Hesap Memuru Rahmi Efendi
20. Tabur Hesap Memuru Ahmet Nuri Efendi
21. Katip Faik Efendi (Sağlık Bakanlığı Memuru Faik Atbars)
(1880-1945)
22. Yedek Subay Tahir Efendi
23. Katip Memduh Efendi (Cumhurbaşkanlığı memuru Memduh Atasev)
(1895-193?)
GEMİDE BULUNAN GÖREVLİLERİN LİSTESİ
01. Osman Nuri oğlu Ali Faik Efendi (kıdemli çavuş)
02. İbrahim İzzet oğlu Atıf (kıdemsiz çavuş)
03. Aydınlı Ali oğlu Musa (çavuş)
04. Konyalı Mustafa oğlu Kemal (çavuş)
05. Konyalı Kemal oğlu Mustafa (çavuş)
06. Sivaslı Ali oğlu Rıfat (onbaşı)
07. Sivaslı Rıfat oğlu Ali (onbaşı)
08. Çatalcalı Teyfik oğlu Adem (onbaşı)
09. Sincanlı Hüseyin oğlu Mehmed (er)
10. Sincanlı Ahmed oğlu Emin (er)
11. Sincanlı Mustafa oğlu İsmail (er)
12. Sincanlı İbrahim oğlu Ömer (er)
13. Alanyalı Kerim oğlu Mehmed (er)
14. Sungurlulu Hasan oğlu Elvan (er)
15. Geredeli Mehmed oğlu Mehmed (er)
16. Mudurnulu Mehmed oğlu Durmuş (er)
17. Geyveli Mehmed oğlu Ali (er)
18. Geredeli Şakir oğlu Nuri (er)
19. Akhisarlı Hasan oğlu Hüseyin (er)
20. Tokatlı Abdullah oğlu Mehmed (er)
21. Divrikli Abdullah oğlu Musa (er)
22. Kadıköylü Mehmed oğlu Hasan (er)
23. Yenihanlı Bekir oğlu Mahmud (er)
24. Üsküdarlı İhsan oğlu Mehmed Lütfi (er)
25. İzmirli Abdullah oğlu Ali (er)
